گلین بانو مجله اینترنتی گلین بانو راهنمای زندگی بانوان و کودکان
آرتروز یکی از شایع ترین بیماری های مفصلی است که می تواند باعث درد، خشکی مفصل، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی شود. افزایش سن، اضافه وزن، آسیب دیدگی مفاصل، ضعف عضلات و انجام حرکات تکراری از مهم ترین عوامل افزایش دهنده احتمال ابتلا به این بیماری محسوب می شوند. با وجود اینکه نمی توان از تمام موارد آرتروز به طور قطعی جلوگیری کرد، اصلاح سبک زندگی و به خصوص فعالیت بدنی منظم می تواند بسیاری از عوامل خطر قابل کنترل را کاهش دهد.
تأثیر ورزش در پیشگیری از آرتروز به تقویت عضلات اطراف مفصل، افزایش تعادل، بهبود دامنه حرکتی و کاهش احتمال زمین خوردن یا آسیب ورزشی کمک می کند. نکته مهم این است که ورزش باید متناسب با سن، وضعیت جسمانی، سابقه آسیب و توانایی هر فرد انتخاب شود؛ زیرا تمرین شدید، غیراصولی یا ناگهانی می تواند نتیجه ای معکوس داشته باشد.
بر اساس اطلاعات سازمان جهانی بهداشت، چاقی، آسیب مفصلی، فشارهای تکراری ورزشی یا شغلی و برخی بیماری های زمینه ای از عوامل خطر آرتروز هستند. بنابراین برنامه ای که وزن را کنترل کند، عضلات را تقویت کند و احتمال آسیب را کاهش دهد، می تواند بخشی مهم از راهبرد پیشگیری باشد.
آرتروز چیست و چرا ایجاد می شود؟
آرتروز یا استئوآرتریت نوعی بیماری مزمن است که تمام ساختارهای یک مفصل، از جمله غضروف، استخوان زیر غضروف، رباط ها و بافت های اطراف را درگیر می کند. در این بیماری، بافت های مفصل به مرور دچار تغییر و تخریب می شوند و ممکن است حرکت مفصل با درد، صدای ساییدگی یا خشکی همراه شود.
زانو، لگن، دست ها، گردن و قسمت پایین کمر از شایع ترین نواحی درگیر با آرتروز هستند. اگرچه احتمال بروز این بیماری با افزایش سن بیشتر می شود، آرتروز را نباید صرفاً پیامد اجتناب ناپذیر سالمندی دانست. وزن بدن، قدرت عضلانی، سابقه صدمه، نوع شغل، وضعیت قرارگیری مفاصل و میزان فعالیت روزانه نیز در شکل گیری آن نقش دارند. مؤسسه ملی آرتریت و بیماری های اسکلتی عضلانی آمریکا، آرتروز را بیماری تخریبی مفصل معرفی می کند که در آن بافت های درون مفصل به تدریج تغییر می کنند.
آیا ورزش می تواند به طور کامل مانع آرتروز شود؟
ورزش نمی تواند ابتلا به آرتروز را برای همه افراد به طور کامل و صددرصد تضمین کند؛ زیرا عواملی مانند ژنتیک، سن، جنسیت، ساختمان مفصل و بیماری های زمینه ای نیز مؤثرند. بااین حال، فعالیت بدنی منظم می تواند تعدادی از مهم ترین عوامل خطر قابل تغییر را کنترل کند.
به بیان ساده، ورزش اصولی ممکن است از چند مسیر به کاهش احتمال ابتلا کمک کند:
- کنترل وزن و کاهش فشار اضافی بر زانو و لگن
- تقویت عضلات حمایت کننده مفاصل
- افزایش تعادل و کاهش احتمال سقوط
- جلوگیری از ضعف و تحلیل عضلانی
- بهبود الگوی حرکت و توزیع بهتر نیرو
- کاهش احتمال برخی آسیب های ورزشی
- حفظ انعطاف پذیری و دامنه حرکتی مفاصل
بنابراین بهتر است ورزش را نه یک روش تضمینی، بلکه یکی از مؤثرترین اجزای سبک زندگی محافظ مفاصل بدانیم.
کنترل وزن و کاهش فشار واردشده بر مفاصل
اضافه وزن یکی از مهم ترین عوامل خطر آرتروز زانو و لگن است. افزایش وزن علاوه بر واردکردن فشار مکانیکی بیشتر به مفاصل تحمل کننده وزن، می تواند با تغییرات متابولیکی و التهاب عمومی بدن نیز همراه باشد.
ورزش هوازی در کنار تغذیه متعادل، به حفظ وزن مناسب و جلوگیری از افزایش تدریجی وزن کمک می کند. پیاده روی، شنا، دوچرخه سواری و تمرینات آبی از فعالیت هایی هستند که می توانند مصرف انرژی را افزایش دهند، بدون اینکه لزوماً فشار شدیدی به مفاصل وارد کنند.
مروری علمی درباره نقش فعالیت بدنی و مدیریت وزن گزارش کرده است که حفظ وزن سالم در پیشگیری اولیه و ثانویه آرتروز اهمیت دارد. این مرور همچنین به داده هایی اشاره می کند که در آن کاهش حدود ۵ کیلوگرم وزن در زنان دارای اضافه وزن با کاهش قابل توجه خطر آرتروز زانو در سال های بعد همراه بوده است. این یافته نباید به عنوان عددی قطعی برای تمام افراد تفسیر شود، اما اهمیت کنترل وزن را به خوبی نشان می دهد.
تقویت عضلات اطراف زانو، لگن و ستون فقرات
عضلات قوی مانند یک سیستم حمایتی طبیعی برای مفاصل عمل می کنند. برای مثال، عضلات چهارسر ران، همسترینگ، ساق پا و عضلات سرینی در کنترل حرکت زانو و لگن نقش دارند. ضعف این عضلات ممکن است باعث شود نیروهای واردشده هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا بلندشدن از صندلی به شکل نامناسب تری میان ساختارهای مفصل توزیع شوند.
تمرین مقاومتی اصولی می تواند قدرت و استقامت عضلات را افزایش دهد. این موضوع به معنای انجام تمرین با وزنه های بسیار سنگین نیست؛ بلکه تمرین با وزن بدن، کش ورزشی، دمبل سبک یا دستگاه های استاندارد نیز می تواند مفید باشد.
تمریناتی مانند پل باسن، بلندکردن پا در حالت خوابیده، اسکات محدود با فرم صحیح، بازکردن زانو در دامنه بدون درد و تمرینات تقویت عضلات مرکزی بدن، در صورت تناسب با شرایط فرد، به حمایت بهتر از مفاصل کمک می کنند.
بهبود تعادل و کاهش احتمال آسیب دیدگی
آسیب هایی مانند پارگی رباط صلیبی، آسیب مینیسک، شکستگی های داخل مفصل و پیچ خوردگی های شدید ممکن است احتمال آرتروز پس از سانحه را افزایش دهند. به همین دلیل، پیشگیری از آسیب یکی از بخش های مهم بررسی تأثیر ورزش در پیشگیری از آرتروز است.
تمرینات تعادلی و عصبی عضلانی باعث می شوند مغز و عضلات هماهنگی بهتری برای کنترل مفصل داشته باشند. ایستادن روی یک پا، تمرین با تخته تعادل، حرکات کنترل شده چندمفصلی و تای چی نمونه هایی از این تمرینات هستند.
پژوهش های مربوط به برنامه های عصبی عضلانی نشان می دهند این تمرینات می توانند خطر بعضی آسیب های ورزشی، به ویژه آسیب های اندام تحتانی را کاهش دهند. البته تمرینات پیشگیرانه باید متناسب با رشته ورزشی و زیر نظر مربی آگاه اجرا شوند.
حفظ دامنه حرکتی و انعطاف پذیری مفاصل
بی تحرکی طولانی مدت می تواند به خشکی مفصل و کوتاه شدن عضلات اطراف آن منجر شود. تمرینات کششی و دامنه حرکتی به حفظ انعطاف عضلات و حرکت روان تر مفصل کمک می کنند.
حرکت های کششی باید آهسته، کنترل شده و بدون ضربه اجرا شوند. کشش عضلات پشت ران، جلوی ران، ساق پا، خم کننده های لگن و عضلات شانه از جمله تمریناتی هستند که می توانند در برنامه عمومی قرار گیرند.
کشش شدید یا تلاش برای عبور از دامنه طبیعی مفصل توصیه نمی شود. هدف، ایجاد احساس کشش ملایم است، نه درد تیز یا فشار زیاد.
جلوگیری از چرخه بی تحرکی و ضعف عضلانی
گاهی افراد برای محافظت از زانو یا سایر مفاصل، فعالیت خود را بیش ازحد محدود می کنند. این تصمیم ممکن است در کوتاه مدت احساس امنیت ایجاد کند، اما در بلندمدت می تواند باعث ضعف عضلات، کاهش تعادل، افزایش وزن و دشوارترشدن فعالیت های روزمره شود.
فعالیت بدنی مناسب این چرخه را متوقف می کند. حتی برای افرادی که به آرتروز مبتلا شده اند، شواهد نشان می دهد فعالیت بدنی می تواند درد را کاهش دهد و عملکرد جسمانی و کیفیت زندگی را بهبود بخشد. همچنین در یک مرور علمی، برای فعالیت های کمتر از ۱۰ هزار قدم در روز شواهدی مبنی بر تسریع قطعی پیشرفت آرتروز زانو و لگن مشاهده نشد.
بهترین ورزش ها برای پیشگیری از آرتروز
هیچ ورزش واحدی برای همه افراد بهترین انتخاب نیست. برنامه مناسب معمولاً ترکیبی از تمرینات هوازی، قدرتی، انعطاف پذیری و تعادلی است.
پیاده روی؛ ساده ترین ورزش برای سلامت مفاصل
پیاده روی یکی از در دسترس ترین فعالیت های بدنی است. این ورزش به کنترل وزن، تقویت عضلات پا، بهبود گردش خون و افزایش توان قلبی تنفسی کمک می کند.
برای شروع بهتر است مسیر هموار، سرعت متوسط و کفش مناسب انتخاب شود. افراد کم تحرک می توانند با ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاده روی آغاز کنند و مدت فعالیت را به تدریج افزایش دهند. افزایش ناگهانی مسافت یا سرعت، به خصوص در افراد دارای اضافه وزن یا سابقه زانودرد، توصیه نمی شود.
شنا و تمرینات داخل آب
آب بخشی از وزن بدن را تحمل می کند؛ بنابراین شنا، راه رفتن در آب و ایروبیک آبی فشار کمتری بر زانو، لگن و ستون فقرات وارد می کنند. این تمرینات برای سالمندان، افراد دارای اضافه وزن و کسانی که هنگام ورزش زمینی احساس ناراحتی دارند، گزینه مناسبی هستند.
تمرینات آبی می توانند هم زمان قدرت عضلات، استقامت و دامنه حرکتی را بهبود دهند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا، شنا و تمرینات آبی را در کنار پیاده روی تند، دوچرخه سواری و تای چی از فعالیت های سازگار با مفاصل معرفی می کند.
دوچرخه سواری ثابت یا معمولی
دوچرخه سواری یک فعالیت هوازی کم برخورد است که عضلات ران و ساق پا را فعال می کند. دوچرخه ثابت به دلیل امکان تنظیم مقاومت و کنترل بهتر شرایط، برای بسیاری از افراد گزینه امن تری محسوب می شود.
ارتفاع زین باید به درستی تنظیم شود. پایین بودن بیش ازحد زین می تواند خم شدن زانو را افزایش دهد و فشار نامطلوب ایجاد کند. هنگام پایین ترین موقعیت پدال، زانو باید اندکی خمیده باقی بماند.
تمرینات قدرتی برای تقویت مفاصل
تمرین قدرتی حداقل دو نوبت در هفته می تواند برای بیشتر بزرگسالان مفید باشد؛ البته فاصله استراحت، شدت و تعداد تکرارها باید متناسب با آمادگی فرد تنظیم شود.
چند حرکت ساده برای تقویت زانو و لگن
- نشستن و بلندشدن کنترل شده از روی صندلی
- پل باسن روی تشک ورزشی
- بازکردن پا به طرفین با کش ورزشی سبک
- بالا آوردن پاشنه ها در حالت ایستاده
- بالا آوردن پای صاف در حالت خوابیده
- تمرین قدم برداشتن جانبی با کش سبک
این حرکات باید بدون درد تیز، قفل شدن مفصل یا تورم غیرعادی انجام شوند. کیفیت اجرای حرکت از تعداد تکرار اهمیت بیشتری دارد.
تای چی، یوگا و تمرینات تعادلی
تای چی و بعضی سبک های ملایم یوگا می توانند تعادل، انعطاف پذیری و آگاهی از وضعیت بدن را افزایش دهند. بهبود تعادل به ویژه در سالمندان اهمیت دارد؛ زیرا کاهش احتمال سقوط، خطر شکستگی و آسیب مفصلی را کمتر می کند.
در یوگا باید از قرارگرفتن طولانی مدت در وضعیت هایی که موجب درد یا فشار زیاد بر زانو، مچ یا لگن می شوند خودداری کرد. استفاده از آجر یوگا، بند، زیرانداز مناسب و اصلاح حرکات زیر نظر مربی می تواند ایمنی تمرین را افزایش دهد.
آیا دویدن باعث آرتروز زانو می شود؟
این باور که هر نوع دویدن به طور حتم غضروف زانو را تخریب می کند، با شواهد علمی موجود همخوانی ندارد. یک مرور و فراتحلیل، شیوع آرتروز زانو یا لگن را در دوندگان تفریحی کمتر از دوندگان حرفه ای و افراد غیر دونده گزارش کرده است. بااین حال، این یافته به معنای محافظت قطعی دویدن یا مناسب بودن آن برای همه افراد نیست.
دویدن حرفه ای با حجم تمرین بسیار بالا، سابقه آسیب زانو، اضافه وزن قابل توجه، ضعف عضلات و افزایش ناگهانی مسافت ممکن است شرایط متفاوتی ایجاد کند. برای دویدن ایمن باید شدت و حجم تمرین به تدریج افزایش یابد، روزهای استراحت در نظر گرفته شود و درد مداوم نادیده گرفته نشود.
افرادی که سابقه جراحی زانو، پارگی رباط، آسیب مینیسک، بدشکلی اندام یا درد طولانی مدت دارند، بهتر است پیش از شروع دویدن با پزشک طب ورزشی یا فیزیوتراپیست مشورت کنند.
برنامه پیشنهادی ورزش برای پیشگیری از آرتروز
یک فرد بزرگسال سالم می تواند با توجه به توانایی خود از الگوی زیر استفاده کند:
| نوع تمرین | تعداد پیشنهادی | نمونه فعالیت |
|---|---|---|
| فعالیت هوازی متوسط | ۳ تا ۵ روز در هفته | پیاده روی تند، شنا یا دوچرخه سواری |
| تمرین قدرتی | ۲ تا ۳ روز در هفته | تمرین با کش، دمبل سبک یا وزن بدن |
| تمرین انعطاف پذیری | ۳ تا ۷ روز در هفته | کشش آرام عضلات ران، ساق و لگن |
| تمرین تعادل | ۲ تا ۳ روز در هفته | ایستادن روی یک پا یا تای چی |
| استراحت و بازیابی | متناسب با شدت تمرین | خواب کافی و فعالیت سبک |
هدف عمومی برای بسیاری از بزرگسالان، رسیدن تدریجی به حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته و انجام تمرینات تقویت عضلات در حداقل دو روز است. این مقدار را می توان در نوبت های کوتاه تر تقسیم کرد. افراد کم تحرک لازم نیست از روز اول به این میزان برسند و بهتر است زمان تمرین را تدریجی افزایش دهند.
نکات مهم برای ورزش ایمن و تقویت مفاصل
تمرین را آهسته شروع کنید
عضلات، تاندون ها و مفاصل برای سازگاری با تمرین به زمان نیاز دارند. افزایش هم زمان سرعت، مسافت، مقاومت و تعداد جلسات می تواند احتمال آسیب را بیشتر کند. در هر مرحله فقط یکی از متغیرهای تمرین را افزایش دهید.
پیش از تمرین بدن را گرم کنید
پنج تا ده دقیقه راه رفتن آرام، رکاب زدن سبک یا انجام حرکات پویا می تواند بدن را برای فعالیت اصلی آماده کند. گرم کردن نباید خسته کننده یا دردناک باشد.
از تجهیزات مناسب استفاده کنید
کفش ورزشی مناسب، زیرانداز تمرین، کش مقاومتی استاندارد، دمبل متناسب و لباس راحت می توانند اجرای تمرین را ایمن تر و منظم تر کنند. هنگام انتخاب کفش باید به اندازه صحیح، ثبات، راحتی و تناسب آن با نوع فعالیت توجه شود.
هیچ محصولی به تنهایی مانع آرتروز نمی شود. وسایل ورزشی فقط زمانی مفیدند که برای اجرای درست و مستمر یک برنامه علمی استفاده شوند.
دردهای هشداردهنده را جدی بگیرید
احساس خستگی عضلانی یا کشش ملایم پس از ورزش ممکن است طبیعی باشد، اما موارد زیر نیازمند توقف تمرین و ارزیابی تخصصی هستند:
- درد تیز و ناگهانی داخل مفصل
- تورم قابل توجه یا گرمی مفصل
- قفل شدن یا خالی کردن زانو
- ناتوانی در تحمل وزن
- درد مداومی که پس از استراحت کاهش نمی یابد
- درد ناشی از زمین خوردن یا ضربه مستقیم
استراحت مطلق را جایگزین درمان نکنید
در صورت درد خفیف ممکن است کاهش موقت شدت تمرین، تغییر نوع فعالیت یا استفاده از ورزش های آبی مناسب باشد. کنارگذاشتن کامل حرکت برای مدت طولانی می تواند ضعف عضلانی و خشکی مفاصل را افزایش دهد. تصمیم درباره ادامه تمرین در حضور درد باید بر اساس علت و شدت علائم گرفته شود.
اشتباهاتی که اثر ورزش در پیشگیری از آرتروز را کاهش می دهند
ورزش زمانی از سلامت مفاصل حمایت می کند که منظم، متعادل و اصولی باشد. برخی اشتباهات رایج عبارت اند از:
- انجام تمرین سنگین بدون آمادگی قبلی
- نادیده گرفتن درد و تورم مداوم
- استفاده از فرم نادرست در اسکات یا حرکات قدرتی
- تمرکز صرف بر ورزش هوازی و بی توجهی به قدرت عضلات
- تمرین روزانه و شدید بدون فرصت بازیابی
- استفاده از کفش فرسوده یا نامتناسب
- بازگشت زودهنگام به ورزش پس از آسیب
- انجام حرکات پرشی و چرخشی پیش از تقویت عضلات
- مقایسه توانایی خود با افراد حرفه ای
- انتظار نتیجه سریع و کنارگذاشتن برنامه پس از چند هفته
پیوستگی در یک برنامه متوسط معمولاً از اجرای مقطعی تمرینات بسیار سنگین مفیدتر است.
چه کسانی باید پیش از ورزش با پزشک مشورت کنند؟
بیشتر افراد می توانند فعالیت سبک مانند پیاده روی آرام را با شدت کم آغاز کنند؛ اما در شرایط زیر دریافت برنامه اختصاصی اهمیت بیشتری دارد:
- سابقه جراحی یا آسیب جدی مفصل
- درد یا تورم مداوم زانو، لگن یا مچ پا
- ابتلا به آرتروز پیشرفته
- بیماری قلبی، ریوی یا عصبی
- دیابت کنترل نشده
- مشکلات تعادلی یا سابقه سقوط
- اضافه وزن شدید همراه با محدودیت حرکتی
- مصرف داروهایی که بر تعادل یا ضربان قلب اثر می گذارند
- درد شبانه شدید یا کاهش وزن بدون علت
فیزیوتراپیست یا متخصص طب ورزشی می تواند بر اساس قدرت عضلات، دامنه حرکتی و الگوی راه رفتن، برنامه ای متناسب طراحی کند.
راهنمای انتخاب وسایل ورزشی برای محافظت از مفاصل
در یک فروشگاه ورزشی یا سلامت محور، انتخاب تجهیزات باید بر اساس کاربرد واقعی آن ها انجام شود، نه ادعاهای اغراق آمیز درباره درمان آرتروز.
کش ورزشی
کش های مقاومتی برای تقویت تدریجی عضلات ران، باسن، شانه و عضلات مرکزی مناسب اند. افراد مبتدی بهتر است از مقاومت سبک آغاز کنند و پس از تسلط بر فرم حرکت، مقاومت را افزایش دهند.
تشک ورزشی
تشک با ضخامت و چسبندگی مناسب، انجام حرکات خوابیده و تمرینات تعادلی را راحت تر می کند. تشک بیش ازحد نرم ممکن است تعادل را دشوار کند و مدل بسیار نازک نیز حمایت کافی از زانو ایجاد نکند.
دمبل سبک
دمبل های سبک برای تقویت عضلات بالاتنه و پایین تنه قابل استفاده اند. وزنه ای مناسب است که فرد بتواند حرکت را بدون حبس نفس، تکان دادن بدن یا برهم خوردن فرم انجام دهد.
کفش ورزشی مناسب
کفش باید با نوع ورزش، فرم پا و سطح تمرین تناسب داشته باشد. گران ترین کفش لزوماً بهترین انتخاب نیست. راحتی، اندازه صحیح، ثبات و تعویض به موقع کفش فرسوده اهمیت بیشتری دارد.
پرسش های متداول درباره تأثیر ورزش در پیشگیری از آرتروز
۱. برای پیشگیری از آرتروز روزانه چقدر ورزش کنیم؟
برای بسیاری از بزرگسالان، هدف نهایی حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته به همراه دو جلسه تمرین قدرتی مناسب است. افراد کم تحرک می توانند با روزانه ۱۰ دقیقه شروع کرده و زمان فعالیت را به تدریج افزایش دهند. سن، بیماری های زمینه ای و سابقه آسیب باید در تنظیم برنامه در نظر گرفته شود.
۲. آیا پیاده روی برای پیشگیری از آرتروز زانو مفید است؟
پیاده روی متعادل می تواند به کنترل وزن، تقویت عضلات پا و حفظ توان حرکتی کمک کند. مسیر هموار، کفش مناسب و افزایش تدریجی زمان پیاده روی اهمیت دارد. در صورت درد شدید، تورم یا خالی کردن زانو، ابتدا باید علت علائم بررسی شود.
۳. آیا ورزش زیاد باعث ساییدگی مفاصل می شود؟
فعالیت بدنی متعادل و اصولی معمولاً به معنای ساییده شدن اجتناب ناپذیر مفصل نیست. بااین حال، ورزش حرفه ای بسیار سنگین، فشارهای تکراری، تمرین روی مفصل آسیب دیده و افزایش ناگهانی حجم فعالیت می تواند احتمال آسیب را بیشتر کند. تعادل میان تمرین و بازیابی ضروری است.
۴. بهترین ورزش برای افرادی که زانودرد دارند چیست؟
پاسخ به علت زانودرد بستگی دارد. شنا، تمرین در آب، دوچرخه ثابت با تنظیم صحیح و تمرینات قدرتی سبک معمولاً فشار برخوردی کمتری دارند. بااین حال، وجود تورم، قفل شدن، درد تیز یا سابقه ضربه نیازمند ارزیابی پزشک یا فیزیوتراپیست است.
۵. آیا ورزش بعد از ابتلا به آرتروز هم فایده دارد؟
بله. ورزش یکی از اجزای اصلی مدیریت غیرجراحی آرتروز است و می تواند به کاهش درد، افزایش قدرت، بهبود عملکرد و حفظ استقلال فرد کمک کند. نوع و شدت فعالیت باید با شرایط مفصل هماهنگ شود. راهنماهای معتبر مراقبت از آرتروز نیز بر ورزش، آموزش و کنترل وزن به عنوان اجزای اصلی مدیریت بیماری تأکید دارند.
جمع بندی تأثیر ورزش در پیشگیری از آرتروز
تأثیر ورزش در پیشگیری از آرتروز از طریق مجموعه ای از سازوکارها شکل می گیرد؛ کنترل وزن، تقویت عضلات، بهبود تعادل، حفظ دامنه حرکتی و کاهش احتمال آسیب مفصلی از مهم ترین آن ها هستند. پیاده روی، شنا، دوچرخه سواری، تمرینات قدرتی سبک و حرکات تعادلی می توانند اجزای یک برنامه کامل باشند.
برای محافظت از مفاصل نیازی به تمرینات بسیار سنگین نیست. شروع تدریجی، اجرای صحیح حرکات، انتخاب تجهیزات مناسب، استراحت کافی و توجه به علائم بدن اهمیت بیشتری دارند. ورزش نمی تواند تمام موارد آرتروز را به طور قطعی متوقف کند، اما می تواند احتمال بروز عوامل خطر قابل کنترل را کاهش دهد و عملکرد مفاصل را برای سال های طولانی تر حفظ کند.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص، درمان یا برنامه ورزشی تجویزشده توسط پزشک و فیزیوتراپیست نیست.
