اسلایم و ژل بازی به عنوان اسباب بازی های لمسی، با تقویت حواس، مهارت های حرکتی، خلاقیت و آرامش روانی، نقشی مهم در رشد همه جانبه کودکان ایفا می کنند.
دوران کودکی مهم ترین مرحله برای شکل گیری شخصیت هوش هیجانی و مهارت های حرکتی فرزندان به شمار می رود. در دنیای امروز که فناوری های دیجیتال بازی های سنتی را تا حدودی کمرنگ کرده اند اسباب بازی های لمسی نقشی نجات دهنده در بازگرداندن ارتباط واقعی کودک با جهان پیرامون ایفا می کنند. در میان این ابزارها ماده ای کشسان انعطاف پذیر و پر از شگفتی به نام اسلایم توانسته توجه میلیون ها کودک و متخصص رشد را به خود جلب کند. این بازی ساده ابزاری فوق العاده برای تقویت حواس کاهش تنش های روحی و پرورش خلاقیت نهفته درون هر انسان کوچک است.
روانشناسی بازی های حسی و اهمیت کشف بافت ها در کودکی
رشد شناختی انسان از طریق محرک های محیطی که حواس پنجگانه دریافت می کنند رقم می خورد. سال های ابتدایی زندگی دوره ای است که مغز با سرعت سرسام آوری در حال ساخت پل های ارتباطی عصبی جدید است. هر زمان که کودک ماده ای زبر لطیف چسبناک سرد یا گرم را با دستان ظریف خود لمس می کند هزاران سیگنال مثبت به مراکز عصبی ارسال می شود. این محرک ها پایه های اولیه درک فضایی تفکر انتزاعی و کنترل حرکات دست ها را استوار می سازند.
در سال های اخیر روانشناسان کودک هشدار می دهند که استفاده بی رویه از تبلت ها و رایانه ها کودکان را با پدیده ای به نام فقر محرک های حسی روبرو کرده است. صفحات نمایش لمسی هرگز نمی توانند مقاومت یک جسم کشسانی تغییر شکل یک توده ژلاتینی یا ارتعاش حاصل از فشردن هوا در یک ماده چسبناک را شبیه سازی کنند. دقیقا در همین نقطه است که اسلایم به عنوان یکی از محبوب ترین مواد سرگرمی وارد میدان می شود و تجارب لمسی ارزشمندی را به شکلی کاملا بدون خطر در اختیار ذهن های کنجکاو قرار می دهد.
تاثیرات شگفت انگیز اسلایم بر مهارت های فیزیکی و دست ورزی
قبل از آنکه کودک بتواند قلم در دست بگیرد و نوشتن را آغاز کند باید صدها ماهیچه ریز و رباط ظریف در مچ و انگشتان دستش به اندازه کافی قوی و هماهنگ شوند. بسیاری از ناهنجاری های نوشتاری و دست خط های بد در بزرگسالی ریشه در ضعف عضلات دست در سنین زیر هفت سال دارد.
تقویت ماهیچه های ریز انگشتان
ورز دادن پهن کردن کشیدن و گلوله کردن مواد چسبنده بافت های عضلانی دست را به چالش می کشد. این حرکات عملکردی شبیه به تمرین های توانبخشی و ورزش های کششی برای انگشتان دارند و بدون آنکه کودک احساس خستگی یا وظیفه اجباری کند توان جسمانی دستان او را برای فعالیت های دقیق تری نظیر کار با قیچی بستن بند کفش و نگارش تکالیف مدرسه ارتقا می بخشند.
هماهنگی بین چشم و دست ها
حرکت همزمان چشم برای تماشای تغییر فرم ماده ژلاتینی و فرمان های ارسالی از مغز به سرانگشتان برای تنظیم نیروی وارده ارتباط عصب و عضله را متحول می کند. کودک در هنگام بازی می آموزد که با وارد آوردن چه میزان فشار شکل دلخواهش پدیدار می شود و با چه سرعتی می تواند بدون پاره شدن ماده آن را کش بیاورد.
پرورش خلاقیت بی مرز و ارتقای قوه تخیل
بر خلاف اسباب بازی های مکانیکی یا رایانه ای که قوانین از پیش تعیین شده دارند و روش بازی با آنها مشخص است اسباب بازی های بدون ساختار فرصتی برای تخیل بی پایان فراهم می آورند. در حوزه آموزش این وسایل را ابزارهای باز پایان می نامند یعنی وسایلی که راه درستی برای بازی با آنها وجود ندارد و هیچ کودکی در تجربه با آنها بازنده یا اشتباه کننده تلقی نمی شود.
شکل پذیری نامحدود و خلق دنیاهای خیالی
کودک می تواند یک توده خمیری یا ژله ای را در ذهنش به یک سیاره فضایی تبدیل کند یا آن را شبیه غذایی اشتها آور در یک مهمانی فرضی تزیین نماید. امکان تغییر رنگ آمیختن نگین های شفاف ترکیب دانه های شنی و حتی ساخت صداهای حباب دار خنده دار این بازی را به تابلوی نقاشی سه بعدی کودکان تبدیل می کند. این آزادی عمل به طرز عجیبی هراس از اشتباه کردن را در نهاد کودکان از بین می برد و جسارت ایده پردازی را در آنان به اوج می رساند.
داستان سرایی و مهارت های کلامی
کودکان حین بازی با این وسایل اغلب زمزمه هایی با خود دارند. آنها برای موجودات عجیب خیالی که خلق کرده اند نام انتخاب می کنند سرگذشت می نویسند و حتی ماجراهای پر فراز و نشیبی بازگو می کنند. این فرایند غنی به وسعت دایره واژگان پیوستگی در تفکر کلامی و شکوفایی استعدادهای نمایشی کودکان کمک شایانی می نماید.
آرامش بخشی و تخلیه هیجانات منفی در دنیای پر از استرس امروز
بسیاری تصور می کنند تنها بزرگسالان دچار تنش و اضطراب می شوند اما در جهان مدرن تغییر الگوهای آموزشی جدایی از طبیعت و تکالیف پر فشار روزمره باعث شده است کودکان نیز در معرض فشارهای عصبی بالایی قرار گیرند. انباشت این انرژی های منفی اگر مهار نشود می تواند به بی قراری پرخاشگری یا گوشه گیری در محیط مهد و مدرسه بینجامد.
اثر درمانی فشردن و تخلیه خشم بی ضرر
فشردن محکم یک ماده نرم واکنشی فیزیولوژیک در سیستم عصبی خودکار ایجاد می کند که به کاهش ترشح هورمون کورتیزول و افزایش ترشح هورمون های شادی بخش مانند اندورفین منتهی می شود. وقتی کودک عصبانیت یا خستگی مدرسه را با مشت زدن به یک ژل ارتجاعی بی ضرر خالی می کند به شیوه ای سالم آرامش از دست رفته اش را بازیابی می نماید بی آنکه به خودش یا وسایل محیط لطمه ای وارد سازد.
تمرکز حواس و رهایی از افکار آزاردهنده
حرکت یکنواخت دست ها و گوش سپردن به صداهای ملایم فشردن حباب های این ژل حالتی شبه مراقبه برای مغز کودک پدید می آورد. این تمرکز روی حس بساوایی تمامی افکار متفرق و آشفتگی های ذهنی را به حاشیه رانده و ذهن ناآرام کودک را به لحظه حال برمی گرداند.
اصول بهداشتی و معیارهای انتخاب ایمن
با تمام منافع یاد شده سلامت جسمی فرزندان همواره خط قرمز والدین هوشیار است. مواد شیمیایی غیر استاندارد اسانس های بی کیفیت و چسب های نامرغوب می توانند حساسیت های پوستی یا آلرژی های تنفسی پدید آورند. از این رو در فرایند تامین این محصولات باید وسواس فراوانی به خرج داد.
ویژگی های یک اسلایم بهداشتی
- نباید بوی تند الکل یا مواد شیمیایی تحریک کننده داشته باشد.
- نباید رنگ های مصنوعی پس بدهد و دستان کودک را پس از بازی رنگی کند.
- بافت آن باید انسجام مطلوبی داشته باشد و روی پوست لکه چسبناک غیر قابل شستشو به جا نگذارد.
- باید دارای نشان های سلامت استاندارد و برچسب های معتبر ساخت داخلی باشد.
توصیه می شود همیشه پیش از دادن هر نوع سرگرمی به کودک از معتبر بودن سازنده و دارا بودن مجوزهای استاندارد آسوده خاطر شوید. اگر به دنبال محصولی دارای استانداردهای بهداشتی و بافتی بی نظیر برای فرزندتان هستید اقدام به خرید ژل بازی استاندارد و مرغوب بهترین و مطمئن ترین گام در ایجاد سرگرمی پاک و ایمن در فضای خانه خواهد بود.
چند ایده جذاب برای جذاب تر کردن بازی در منزل
والدین می توانند با کمی خلاقیت زمان بازی با این محصولات را از یک فعالیت انفرادی ساده به یک کلاس درس شاد و جمعی مبدل سازند. در زیر به چند ترفند عملی اشاره می کنیم:
مسابقه کشسانی و اندازه گیری
ژل را به چند بخش مساوی تقسیم کنید و با یک خط کش یا متر نواری روی میز ببینید چه کسی می تواند بدون پاره شدن ماده باریک ترین و طولانی ترین رشته را تولید کند. این فعالیت ساده علاوه بر خنده و هیجان مفاهیم اندازه گیری طول و صبوری را به کودک یاد می دهد.
شکار اشیای گمشده درون بافت ژله ای
مهره های چوبی تیله های رنگی یا قطعات لگو را در اعماق این ماده پنهان کنید. سپس از کودک بخواهید فقط با لمس انگشتان و بدون چشم دوختن مستقیم نام و فرم اشیا را حدس بزند و آنها را بیرون بکشد. این تمرین برای ارتقای تفکیک پذیری حسی در اوج سادگی معجزه می کند.
نتیجه گیری و کلام پایانی
اسباب بازی ها صرفا وسیله ای برای پر کردن اوقات فراغت و ساکت نگه داشتن کودکان نیستند بلکه خشت های اولیه مهارت آموزی زندگی به حساب می آیند. ژل های حسی و اسلایم ها با ویژگی های منحصر به فرد بافتی رنگ های شاداب و آزادی عملی که به دستان کوچک می بخشند از بهترین و اثرگذارترین اسباب بازی های عصر حاضر برای رشد همه جانبه هوش و آرامش روانی فرزندان ما به شمار می روند. ایجاد فرصتی کوتاه در طول روز برای لمس ورز دادن و آفرینش با این مواد هدیه ای ارزشمند از سوی والدین زیباجو برای شکوفایی آینده فرزندان دلبندشان خواهد بود.
